• 22/07/2024
  • Hoşgeldiniz

Demir eksikliğini önlemek için bu tavsiyelere dikkat!

  • 14.11.2018

Yanlış beslenme veya bazı hastalıklar sebebiyle vücuttaki demir mineralinin yetersizliği anlamına gelen demir eksikliği, halsizlik, yorgunluk, huzursuzluk, baş ağrısı, baş dönmesi gibi belirtilerle ortaya çıkıyor. C vitamininin demirin emilimini artırdığını belirten uzmanlar, yumurtayı portakal suyu veya domatesle, köftenin yeşil salata ile tüketilmesinin demirin emilimini artırmak açısından önemli olduğunu vurguluyor. Uzmanlara göre, ıspanak yoğurt ile tüketildiğinde demir emilimi azalıyor; ıspanak yumurta ile pişirilmeli.

NPİstanbul Beyin Hastanesi Dahiliye Uzmanı Dr. Güzin Oğuz Yıldırım, demir eksikliğinin yanlış beslenme veya bazı hastalıklar sebebiyle vücuttaki demir mineralinin yetersizliği anlamına geldiğini söyledi.

Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımı gereğince Hemoglobin’in (Hb) kadınlarda 12’den, erkeklerde 14’ten düşük olmasının kansızlık (anemi) olarak belirlendiğini ifade eden Dr. Yıldırım, “Dünyada en sık kansızlık sebebi demir eksikliğidir. İstatistiklere göre dünyada kadınların % 35'inde, erkeklerin % 20'sinde ve hamilelerin %50’sinde demir eksikliğine bağlı kansızlık görülmekle birlikte en sık gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerin sağlık sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır” dedi.

Halsizlik, yorgunluk ve baş ağrısı yapıyor

Demir eksikliği belirtilerinin farklı şekillerde ortaya çıktığını ifade eden Dr. Güzin Oğuz Yıldırım, şunları söyledi:

“Kişide demir eksikliği bulunduğunda; halsizlik, yorgunluk, huzursuzluk, baş ağrısı, baş dönmesi, egzersiz intoleransı, nefes darlığı, göğüs ağrısı şikâyetleri gelişmekte ve kişide huzursuz bacak sendromuna, toprak, kireç ve buz gibi normalde yenmeyecek maddeleri yeme isteğine, kalp hastalıklarına ve gelişim geriliğine sebep olmaktadır. Muayenemizde ise kişide solukluk, kuru cilt, mavi sklera (gözün beyaz kısmı), dilde tat tomurcuk kaybı, dudak ve çene etrafında yaralar, tırnaklarda ayrışma kırılma, saç dökülmesi, hatta gastroskopide yemek borusunda cepleşme görmekteyiz.”


Demir eksikliğine sebep olan birçok faktör olmakla birlikte bunları 4 ana başlık altında toplamak mümkün. 

Yetersiz alım: Yanlış beslenme, gebelik, menstruasyon, lohusalık, büyüme dönemi gibi ihtiyaç artışını karşılayacak miktarı gün içerisinde almama.

Emilim bozukluğu: Çölyak hastalığı, Atrofik/ H. Pylori'ye bağlı gastrit, Bariyatrik Cerrahi.

Kan kaybı: Sindirim sistemi hastalıkları (ülser, crohn, ülseratif kolit, kolon kanseri gibi). Travmalara bağlı mikro kanamalar, idrar yolları hastalıkları (enfeksiyonlar, bazı böbrek hastalıkları ve kanserleri).

Genetik hastalıklar: Urino- pulmoner hemosiderozis, demire refrakter demir eksikliği anemisi (IRIDA).

Çocuklar, gebeler ve emziren anneler risk grubunda

Kendisinde demir eksikliği veya kansızlık olduğunu düşünen kişilerin ve vejetaryenlerin mutlaka hekime başvurması gerektiğini ifade eden Dr. Güzin Oğuz Yıldırım, “Risk grubu olarak nitelediğimiz çocuklar, gebeler, emzirme dönemindeki anneler belli aralıklarla kontrol edilmeli. Demir eksikliği ve anemisi teşhisi netleştirildikten sonra kişiler için kansızlığın şiddetine göre uygun tedavi seçeneklerine karar verilir. Aynı zamanda sebebini tespit ederek gerekli tavsiyeleri vermek; emilim bozukluğu ve kan kaybı ise gerekli testlerle sebebi ortadan kaldırmak gerekir” dedi.

Alüminyum saklama kapları emilimi azaltıyor

İlaçların düzenli kullanımının  yanı sıra günlük hayatta bazı beslenme önerilerinin dikkate alınması gerektiğini ifade eden Dr. Güzin Oğuz Yıldırım, tavsiyelerini şöyle sıraladı:

  • C vitamini demirin emilimini artırır. Bu nedenle yumurtanın portakal suyu veya domatesle, köftenin yeşil salata ile tüketilmesi demirin emilimini artırmak açısından önemlidir.

  • Mayalı ekmekteki demir mayasız ekmeğe göre daha çok emilir.

  • İyi pişmemiş kuru baklagiller ya da kepek ekmeği demirin emilimini azaltır.

  • Posalı gıdalarla beslenme demirin emilimini azaltır.

  • Gıdaları saklamakta kullandığımız alüminyum, paslanmaz çelik ve teneke de demirin emilimini azaltır.

  • Demir eksikliğini önlemenin bir yolu da çay ve kahveyi yemek sırasında ya da hemen sonrasından tüketmemekten geçiyor. Çay ve kahveyi mümkün olduğunca ara öğünlerde tüketmeye özen gösterin. Ayrıca çayı açık ve limonla birlikte tüketmekte fayda var.

  • Kuru kayısı, kuru üzüm, kuru dut gibi kuru meyveler, yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, pazı), fındık, fıstık ve susam, karaciğer, kırmızı et, tavuk ve balık eti, yumurta, pekmez ve üzüm, kuru baklagiller tüketilmeli.

  • Yumurtayı portakal suyu ile tüketin.

  • Baklagilleri etle pişirin.

  • Her öğünde mutlaka bol yeşillik tüketin.

  • Ispanak yanına yoğurt ile tüketildiğinde demir emilimi azalmaktadır. Ispanağın yumurta ile pişirilmesi ise biyoyararlılığını artırır.

  • Kurubaklagil ve tahıllı yemekler; yanında mutlaka bol maydanozlu, marullu, domates ve limonlu salata ile tüketildiğinde, tahıl ve baklagillerin içindeki demir daha fazla emilir. Ayrıca bu besinler kıyma, parça et ya da tavukla pişirildiğinde demir alımı artar.

  • Demir eksikliği ileri boyutta olan kişiler; süt, yoğurt ve ayran gibi kalsiyum içeren gıdaları yemeklerin yanına değil, ara öğünlerde tüketmelidir. Çünkü kalsiyumun demirin emilimini yavaşlatma özelliği vardır.

  • Kahvaltılarda 1- 2 tatlı kaşığı kadar pekmez günlük demir ihtiyacının çoğunu karşılamaktadır. Özellikle keçiboynuzu pekmezi yüksek demir içerir.

  • Ara öğünlerde; kuru meyvelerden kayısı, dut ve kuru üzüm, günlük demir alımına katkıda bulunur.