Çocuklar nasıl takdir edilmeli?

Çocuklarda doğru davranışları pekiştirmek istiyorsanız onları doğru sözlerle takdir edebilirsiniz. Takdir ederken hangi sözcükleri kullandığınız çok önemli! “Çok zekisin, çok güzelsin” gibi sözleriniz çocukta yanlış algı oluşturabilir.

Çocuklarda olumlu davranışları pekiştirmek doğru davrandıkları zamanlarda onları takdir etmenize bağlı. Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Emel Sarı Gökten, şöyle anlatıyor.  “Anne ve babalar çoğunlukla çocuklarının olumsuz davranışlarından yakınıyorsunuz. Ve bunları nasıl azaltacağınızı öğrenmek istiyorsunuz. Olumsuz davranışlarda ilk önce yapmanız gereken, çocuğun doğru davrandığı zamanları takip etmenizdir.”

Takdir ve övgüler olumsuz davranışları azaltıyor

Yakındığınız davranışların olumlu versiyonunu gördüğünüzde söz konusu davranışı takdir etmelisiniz. Gökten: “Çocuklarınız takdir, övgü ve ödül gibi olumlu geri bildirimler aldıkları davranışları tekrar yapmaya eğilimlidir. Yani tekrar edilen olumlu davranışlar, olumsuz davranışların görülme sıklığını azaltır.”

Çocuklar emekleri ve çabaları için takdir edilmeli

Sadece ‘aferin’ ya da ‘teşekkürler’ dediğinizde çocuk tam olarak niye övgü aldığını anlamayabilir. Ancak takdir etmek için ‘sen çok zekisin, herkesten güzelsin’ gibi etiketlemeye yönelik cümleler de kurmamalısınız. Çocuklarınızı överken sahip oldukları fiziksel ya da bilişsel özellikleri vurgulamamalısınız. Bunun yerine onların gösterdikleri emek, çaba ve doğru davranışı övebilirsiniz. Örneğin; “Ben söylemeden odanı toparlayıp temizlediğin için teşekkür ederim”. “Kardeşinle böyle güzelce oyun kurup oynadığınız için size bravo” gibi cümleler kurabilirsiniz.

Bilişsel özelliklere dayalı övgüler zarar verebiliyor

Fiziksel ya da bilişsel özelliklere dayalı bir övgü ile çocuğunuzu yanlış yönlendirebilirsiniz. ‘Ben zaten zekiyim, herkesten akıllıyım’ gibi benlikle ilgili değerlendirmelere ve kafa karışıklıklarına yol açabilir. “Hatta bazı çocuklar o kadar çok bu yakıştırmaları duyarak büyüyorlar ki gerçekçi olmayan düşüncelere kapılabiliyor. Ya da çok zeki olduklarını düşünmeye başladıkları için çalışmaya gerek duymuyorlar. Yanlış algılara kapılabiliyorlar. Bu da çocuğun kendi kapasitesini kullanma, çalışma ve emek verme azmini engelliyor.”